TEATR ANTYCZNY

Teatr antyczny narodził się w antycznej Grecji. Dwa razy do roku odbywały się Dionizje, czyli święto ku czci Dionizosa (boga urodzaju, narodzin, hucznej zabawy i wina). Wiosenne Wielkie Dionizje miały poważny charakter, odbywały się w niezwykłej chwili, bo w porze zrównania dnia z nocą. Jesienne Małe Dionizje to odpowiednik słowiańskich (i obchodzonych do dziś) dożynek. Wielkie Dionizje zapoczątkowały tragedię. Małe (odprawiane głównie na wsi) dały początek komedii. Na widowiskach gromadziły się tłumy. Niezamożnym obywatelom wypłacano kwoty, które umożliwiały im wstęp do teatru. Sądzono bowiem, że wszyscy członkowie polis powinni uczestniczyć w tym święcie.

JAK WYGLĄDAŁ TEATR?

W starożytnej Grecji spektakle teatralne odbywały się na dworze (pozwalał na to ciepły klimat). Środek teatru stanowiła orchestra, na której chór (najwyżej piętnaście osób) śpiewał i tańczył (a raczej wykonywał rytmiczne ruchy w takt swego śpiewu). Za orchestrą była scena zwana proskenion, na której grali aktorzy. Wejścia prowadzące do orchestry to  parodos. Widzowie zasiadali na ławach (początkowo drewnianych, później kamiennych) wznoszących się stopniowo w górę (wykorzystywano naturalne zbocza). Miejsca, z których oglądali przedstawienia, nazywano theatronem. Stąd pochodzi nazwa teatr.

AKTORZY

Na scenie występowali tylko mężczyźni. Kobiety tego przywileju nie posiadały. Zatem panowie musieli odgrywać także żeńskie role. Wkładali odpowiednie maski (tragiczne lub komiczne), które symbolizowały wiek, płeć, zawód, klasę społeczną i charakter danej postaci z wystawianego dramatu. Aktorzy ubrani byli najczęściej w długie i powiewne szaty (w komediach były to krótkie chitony). Jeśli aktor grał rolę władcy, jakiegoś członka jego rodziny, kapłana itp. to były one jaskrawe i bogate. Natomiast, gdy odgrywana postać pochodziła z niższych sfer (np. służący lub posłaniec), to wówczas aktor ubrany był w zwykłą odzież. Wszyscy chodzili na koturnach, czyli butach charakteryzujących się grubą korkową podeszwą, a ich głowy ozdobione były perukami.

Występować (przebywać na scenie) mogło jednocześnie dwóch lub trzech aktorów, ale nie więcej – scen zbiorowych nie było. Główne postacie są przedstawicielami rodów arystokratycznych, a imię głównego bohatera przeważnie pojawia się w tytule sztuki. Poza aktorami występował też chór. Składał się on z od kilku do kilkunastu śpiewaków. Jego zadaniem było komentowanie sytuacji, informowanie o zdarzeniach spoza sceny (takich, których na scenie nie można odegrać, na przykład oddalonych w czasie), ocenianie zachowań bohaterów, podsumowywanie zdarzeń czy głoszenie uniwersalnych prawd moralnych.

REKWIZYTY

W teatrze greckim stosowano rekwizyty. Często służyły one identyfikacji postaci (np.: kiedy pojawiała się postać z trójzębem od razu wiadomo było, że jest to bóg Posejdon). Podczas przedstawień używano również skomplikowanych maszyn. Jedną z nich był dźwig służący do pokazywania boskiej postaci w powietrzu (łac. deus ex machina). Istniały też urządzenia służące do wywoływaniu odgłosu i efektu wizualnego piorunu. Co ciekawe, w czasach współczesnych nieodłącznym atrybutem teatru jest kurtyna. Grecy natomiast kurtyny nie znali.